مه‌ڵبه‌ندی‌ كوردۆلۆجی‌ ده‌زگایه‌كه‌و به‌ بڕیاری سه‌رۆکایه‌تیی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران (ژماره‌ 136ی رۆژی 8-3-2006) دامه‌زرێندراوه ‌، ئه‌مه‌ش وێنه‌یه‌كه‌ له‌ بڕیاره‌كه‌ بڕیار پشت به‌ستن به‌ ئه‌حكامی‌ بڕیاری‌ ژماره‌ (180) له‌ 30/ئه‌یلولی‌/2002، بڕیارماندا:- (بڕیارێكی‌ تایبه‌ت به‌ دامه‌زراندنی‌ مه‌ڵبه‌ندی‌ (سه‌نته‌ر) كوردۆلۆجی‌ له‌ هه‌رێمی‌ كوردستان) 1. مادده‌ی‌ یه‌كه‌م: ئه‌م ده‌سته‌واژانه‌ی‌ خواره‌وه‌، كه‌ له‌م بڕیاره‌دا هاتووه‌، ئه‌م مانایانه‌ ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ له‌ به‌رامبه‌ریان هاتووه‌: - مه‌ڵبه‌ند: مه‌ڵبه‌ندی‌ كوردۆلۆجی‌ له‌ هه‌رێمی‌ كوردستان. - ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی‌ به‌رێوه‌بردنی‌ مه‌ڵبه‌ند. مادده‌ی‌ دووه‌م: 1) دامه‌زراندنی‌ مه‌ڵبه‌ندێكی‌ ئه‌كادیمی‌ به‌ناوی‌ (مه‌ڵبه‌ندی‌ (سه‌نته‌ر) كوردۆلۆجی‌ له‌ هه‌رێمی‌ كوردستان) كه‌ جێگه‌ی‌ ناوه‌ندی‌ كوردۆلۆجی‌ سه‌ر به‌ زانكۆی‌ سلێمانی‌ ده‌گرێته‌وه‌ له‌ گشت ئه‌رك و مافه‌كانیدا و خاوه‌نی‌ كه‌سایه‌تیی‌ مه‌عنه‌ویی‌ یاسایی‌ و سه‌ربه‌خۆیی‌ كارگێڕی‌ و دارایی‌ خۆی‌ ده‌بێت و ڕاسته‌وخۆ ده‌به‌سرێته‌وه‌ به‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیرانه‌وه‌ و ده‌توانێت هه‌موو ڕه‌فتارێكی‌ یاسایی‌ ئه‌نجام بدات بۆ ده‌یهێنانی‌ ئامه‌نجه‌كانی‌. ناوه‌ندی‌ سه‌ره‌كی‌ مه‌ڵبه‌ند له‌ شاری‌ سلێمانی‌ ده‌بێت و بۆی‌ هه‌یه‌ لقی‌ خۆی‌ له‌ شاره‌كانی‌ تری‌ هه‌رێم و ده‌ره‌وه‌یدا بكاته‌وه‌. 2) گواستنه‌وه‌ی‌ ناوه‌ندی‌ كوردۆلۆجی‌ سه‌ر به‌ زانكۆی‌ سلێمانی‌ به‌ سه‌رجه‌م ماڵ و موڵكی‌ گواستراوه‌ و نه‌گواستراوه‌ و فه‌رمانبه‌رانیه‌وه‌ بۆ سه‌ر میلاكی‌ مه‌ڵبه‌ند. مادده‌ی‌ سێیه‌م: أ‌- مه‌ڵبه‌ند كارده‌كات له‌ پێناوی‌ به‌دیهێنانی‌ ئه‌م ئامانجانه‌ی‌ خواره‌وه‌: 1) گرنگی‌ دان به‌ به‌رزیی‌ ئاستی‌ ئه‌كادیمی‌ و زانستی‌ و بیریی‌ و پڕكردنه‌وه‌ی‌ كه‌لێنه‌كانی‌ زانین و بیر به‌ به‌رهه‌می‌ نوێ‌ و بواری‌ تازه‌. 2) بایه‌خ دانی‌ تایبه‌تی‌ به‌ زمانی‌ كوردی‌ له‌ رووی‌ وشه‌گه‌ل و زاراوه‌ و داڕشتنی‌ سیمانتیكی‌ و رێزمانییه‌وه‌ و پاككردنه‌وه‌ی‌ زمانی‌ لێكۆڵینه‌وه‌ی‌ زانستی‌ و ره‌خنه‌ی‌ فیكری‌ له‌ وشه‌ی‌ نه‌شیاو نه‌شازی‌ بێگانه‌. 3) بایه‌خدان به‌ نووسینه‌وه‌ی‌ مێژووی‌ كورد به‌ شێوه‌یه‌كی‌ زانستیانه‌. 4) هه‌وڵدان بۆ ده‌رهێنانی‌ كولتوور و به‌رهه‌می‌ ئه‌ده‌بی‌ و فیكری‌ كوردی‌ له‌ جوغزی‌ جیۆگرافیای‌ ناوچه‌یه‌ی‌ و هه‌نگاو نانیش به‌ره‌و جیهانی‌ بوون له‌ رێگای‌ ناساندنی‌ كولتووری‌ كوردی‌ به‌ كولتووره‌كانی‌ دیكه‌ی‌ ناوچه‌كه‌ و جیهان به‌ تایبه‌تی‌ ئه‌وروپایی‌ و رۆژئاوایی‌. 5) هه‌وڵدان بۆ پێكهێنانی‌ ئه‌رشیفی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌. ب‌- مه‌ڵبه‌ند بۆ به‌جێهێنانی‌ ئامانجه‌كانی‌ كۆرس كورتخایه‌ن و درێژخایه‌ن بۆ پێگه‌یاندنی‌ توێژه‌ر لێكۆڵه‌ر ساز ده‌كات. سیمینار و كۆنفرانسی‌ تایبه‌تی‌ له‌ باره‌ی‌ مه‌سه‌له‌ی‌ كولتووری‌، مێژوو، زمان و هه‌ر مه‌سه‌له‌یه‌كی‌ دیكه‌ی‌ گرنگی‌ كولتووری‌ رێكده‌خات. هه‌روه‌ها مه‌ڵبه‌ند گۆڤارێكی‌ ئه‌كادیمی‌ ده‌رده‌كات و ساڵانه‌ كۆمه‌ڵێك كتێب بڵاوده‌كاته‌وه‌. مادده‌ی‌ چواره‌م: 1.مه‌ڵبه‌ند سه‌رۆكێكی‌ ده‌بێت كه‌ به‌ بڕیاری‌ سه‌رۆكی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیران به‌ پله‌ی‌ تایبه‌ت داده‌مه‌زرێت و به‌رپرسی‌ یه‌كه‌م ده‌بێت له‌ سه‌رپه‌رشتی‌ كردن و به‌ڕێوه‌بردنی‌ كاره‌كانی‌ له‌به‌ر رۆشنایی‌ یاسا و رێنماییه‌ په‌یڕه‌وكراوه‌كان. 2.مه‌ڵبه‌ند (ئه‌نجومه‌نێكی‌ به‌ڕێوه‌بردن)ی‌ ده‌بێت كه‌ له‌ لایه‌ن سه‌رۆكی‌ مه‌ڵبه‌نده‌وه‌ به‌ڕێوه‌ده‌برێت. ئه‌نجومه‌ن پلانی‌ كار بۆ مه‌ڵبه‌ند داده‌نێ‌ و بووجه‌ی‌ تایبه‌تی‌ بۆ پێشنیار ده‌كات. دواتر پێكهاته‌ی‌ ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ و ئه‌ركه‌كانی‌ و كۆبوونه‌وه‌كانی‌ و چۆنیه‌تی‌ بڕیاردان ، له‌لایه‌ن سه‌رۆكی‌ مه‌ڵبه‌نده‌وه‌ به‌ په‌یڕه‌وێكی‌ ناخۆ ده‌ست نیشان ده‌كرێت. 3.ئه‌ندامانی‌ ئه‌نجومه‌ن به‌ ربڕیاری‌ سه‌رۆكی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیران داده‌مه‌زرێن له‌سه‌ر راسپارده‌ی‌ سه‌رۆكی‌ مه‌ڵبه‌ند. مادده‌ی‌ پێنجه‌م: سه‌رۆكی‌ مه‌ڵبه‌ند به‌ سیستمێكی‌ ناوخۆیی‌ ئه‌م خاڵانه‌ خواره‌وه‌ رێكده‌خات: 1) پێكهاته‌ی‌ به‌شه‌كانی‌ مه‌ڵبه‌ند و ئه‌رك و ماف و ده‌سه‌ڵاته‌كانیان، بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش ده‌سه‌ڵاتی‌ پێكهێنانی‌ به‌شی‌ پێویستی‌ ده‌بێت بۆ به‌رێوه‌بردنی‌ كاروباری‌ كارگێری‌ و ژمێریاری‌ مه‌ڵبه‌ند. 2) شێوه‌ و پڕۆسیسی‌ به‌رهه‌م هێنانی‌ زانستی‌ و رێباز و مێتۆدی‌ به‌جێگه‌یاندنی‌ كار و پڕۆژه‌كان و پێوه‌ره‌كانیان. مادده‌ی‌ شه‌شه‌م: وه‌زاره‌تی‌ دارایی‌ و ئابووری‌ به‌ راوێژ له‌گه‌ڵ مه‌ڵبه‌ند میلاكی‌ پێویستی‌ فه‌رمانبه‌ران و بوجه‌كه‌یه‌كی‌ تایبه‌تی‌ بۆ داده‌نێت به‌ مه‌به‌ستی‌ به‌دیهێنانی‌ ئامه‌نجه‌كانی‌. مادده‌ی‌ حه‌وته‌م: پێدانی‌ ده‌سه‌ڵات به‌ سه‌رۆكی‌ مه‌ڵبه‌ند به‌ راوێژكردن له‌گه‌ڵ ئه‌نجومه‌ن بۆ سازدانی‌ گرێبه‌ست له‌گه‌ڵ خه‌ڵكانی‌ پسپۆڕ و شاره‌زا له‌ بواره‌ جیاجیاكانی‌ ئه‌رك و چالاكییه‌كانی‌ مه‌ڵبه‌نددا بۆ ئه‌نجامدانی‌ پڕۆژه‌ی‌ لێكۆڵینه‌وه‌ی‌ ئه‌كادیمیی‌ تایبه‌ت و وه‌رگێڕان بۆ مه‌ڵبه‌ند. ئه‌رك و مافی‌ ئه‌و پسپۆڕ و شاره‌زایانه‌ی‌ به‌ پێی‌ گرێبه‌ستی‌ تایبه‌تی‌ ده‌ست نیشان ده‌كرێت. مادده‌ی‌ هه‌شته‌م: وه‌زاره‌ت و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندی‌ داره‌كان ئه‌م بڕیاره‌ جێ‌ به‌جێ‌ ده‌كه‌ن له‌ رۆژی‌ ده‌رچونییه‌وه‌. 2. له‌ سلێمانی‌ نوسرا له‌ 8/ئازار/2006ز، به‌رامبه‌ر 17/ڕه‌شه‌مێ‌/2705ك. ئامانجی‌ مه‌ڵبه‌ند باس و توێژینه‌وه‌ی ئه‌کادێمی و زانستی له‌ بواری جۆراوجۆری زمان، ئه‌ده‌ب، مێژوو، جیۆگرافیا، ئابووری، کۆمه‌ڵایه‌تی و سیستمی خوێندن و هه‌ر لایه‌نێکی تری ژیانی کورده‌واری هان بدات، پلانیان بۆ دابنێت و پشتگیرییان بکات. بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌یش مه‌ڵبه‌ندی کوردۆلۆجی به‌ گرنگی ده‌زانێت کۆمه‌ڵیک توێژه‌ر، لێکۆڵه‌ر و وه‌رگێر، که‌ ده‌یانه‌وێت کاتی خۆیان (یان به‌شیکی کاته‌که‌یان) بۆ توێژینه‌وه‌ و وه‌رگێڕان ته‌رخان بکه‌ن، له‌م مه‌ڵبه‌نده‌دا ‌کار بکه‌ن، یان به‌و شێوه‌یه‌ی بۆیان ده‌گونجێت به‌شداری پرۆژه‌ و کاره‌کانی مه‌ڵبه‌ند بکه‌ن. مه‌ڵبه‌ند ده‌رفه‌تی یه‌کسان بۆ هه‌مووان ده‌ڕه‌خسێنێت، به‌ بێ ئه‌وه‌ی جیاوازی له‌ لایه‌نی ره‌گه‌ز، جێنده‌ر، بۆچوونی سیاسی و ته‌مه‌ندا بکات. پێوه‌ری بنه‌ڕه‌تی مه‌ڵبه‌ند ئه‌وه‌یه‌ که‌ بایه‌خ به‌ چه‌شنی (کوالیتی) واتا به‌رزیی ئاستی ئه‌کادێمی و زانستی و هزری به‌رهه‌مه‌کان ده‌دات، به‌رهه‌می نوێ و بواری تازه‌ و نووسینه‌وه‌ی مێژووی کورد به‌ شێوه‌یه‌کی زانستی، به‌گرنگ ده‌گرێت. هه‌روا بایه‌خی تایبه‌تی به‌ زمانی کوردی ده‌دات
قضاء هةلَةبجة دراسة في الجغرافية الإقليمية
قضاء هةلَةبجة دراسة في الجغرافية الإقليمية
شیعری‌ ناوچه‌ی‌ موكریان
شیعری‌ ناوچه‌ی‌ موكریان
ئیدیۆم چه‌شن و پێكهاتنی‌ له‌ زمانی‌ كوردیدا
ئیدیۆم چه‌شن و پێكهاتنی‌ له‌ زمانی‌ كوردیدا
هه‌فته‌نامه‌ی‌ كوهستان
هه‌فته‌نامه‌ی‌ كوهستان
دابه‌شبوونی‌ دانیشتوانی‌ شاری‌ هه‌ولێر
دابه‌شبوونی‌ دانیشتوانی‌ شاری‌ هه‌ولێر
Kurdology copyright 2008© All Rights Reserved Created by: Avesta Group